Aile ve Çift Danışmanlığında Vaka Formülasyonu Hazırlama Örnek Vakalarla Kuramdan Uygulamaya

Aile danışmanlığı derslerinde ve süpervizyonlarda öğrencilerimden en sık duyduğum soru “Bu ailede ne yapmalıyım?” oldu. Zamanla bu sorudan önce sorulması gereken bir soru olduğunu daha iyi gördüm: “Bu ailede ne oluyor?” Vaka formülasyonuyla aslında bu ikinci soruya cevap arıyoruz. Yüksek lisans öğrencilerim kuramları okuyup öğreniyor, ama bir ailenin karşısına geçtiklerinde bu bilgiyi nasıl kullanacaklarını bilemiyorlardı. Benden bunu adım adım gösteren bir kaynak istediler. Türkçe alanyazında formülasyonun nasıl kurulduğunu örnek vakalar üzerinden adım adım gösteren bir kaynak eksikti. Bu kitapla o boşluğu doldurmayı amaçladım. Kitabın temelinde öğrencilerimin bu isteği ve sahada ailelerle çalışırken edindiğim deneyim var. Aile danışmanlığındaki kuramlar ve formülasyon modelleri büyük ölçüde Kuzey Amerika ve Batı Avrupa'daki aileler göz önünde tutularak geliştirildi. Oysa bizim ailelerimizde geniş aileyle iç içe yaşamak, kayınvalide ile gelin arasındaki ilişki, kuşaklar arası bağlılık beklentileri, “el alem ne der” kaygısı ve yardım almaktan çekinmek bir sorunu anlamada çoğu zaman belirleyici olur. Bu yüzden kitapta aileyi kendi kültürel bağlamı içinde ele almaya ve kuramları bizim ailelerimize uyarlamaya özen gösterdim. Önce temel kuramsal yaklaşımların aileye nereden baktığını ve Türkiye'deki ailelerle çalışırken formülasyona hangi soruların eklenmesi gerektiğini ele aldım. Ardından kitap boyunca kullanılan Esnek Formülasyon Modeli'ni boş ve doldurulmuş formlarıyla birlikte sundum. Kitabın ağırlığı ise uygulama örneklerinde. Kaya ailesini yapısal yaklaşımla, Tekin ailesini Bowen kuşaklararası yaklaşımıyla, Bulut ailesini Satir yaşantısal yaklaşımıyla, Aksoy çiftini de Gottman Yöntemi'yle ilk görüşmeden danışma planına kadar izliyoruz. Altı kısa vaka ise okurun kendi formülasyonunu yazarak pratik yapması için hazırlandı. Kitabın lisans ve yüksek lisans öğrencilerine, sahada çalışan aile danışmanlarına ve süpervizyon veren meslektaşlarıma yol arkadaşı olmasını diliyorum.

Doç. Dr. Mehmet Boyacı