Klasik Psikoloji Tarihi

İnsan zihnini anlama çabası, Wilhelm Wundt'un 1879'daki laboratuvarından çok daha eskiye uzanır. M.Ö. 1500'lerin Vedik ilahilerinden İran'ın ışık-karanlık ikilemine, Antik Yunan'ın ruh kuramlarından İslam düşünürlerinin nefs anlayışına, Ortaçağ manastırlarından Aydınlanma'nın çatışan programlarına kadar; üç bin yılı aşkın bir düşünce serüveni, ilk kez bu denli bütünlüklü bir çerçevede okurun karşısına çıkıyor. Kitabın asıl cesareti, alışılmış anlatıları kırmasında yatıyor. Hint'in benliksizlik öğretisi, İran'ın ahlaki evren tasavvuru ve bunların Doğu Akdeniz'deki buluşması, psikoloji tarihinin dışında bırakılan "ön söz" değil, tam da kalbi olarak ele alınıyor. İslam düşünürleri yalıtılmış bir "altın çağ" içine hapsedilmiyor; Süryani çevirmenlerden Latin Averroizmi'ne, Maimonides'ten Aquinas'a uzanan canlı bir alışveriş ağının aktörleri olarak yeniden konumlandırılıyor. Aydınlanma ise tek sesli bir zafer değil, birbiriyle çarpışan üç ruh programının — tabiatçı, spiritüalist ve materyalist — eşzamanlı gerilimi olarak yeniden okunuyor. Psikoloji, felsefe ve psikolojik danışma alanlarında çalışan akademisyenler, öğrenciler ve meraklı okurlar için tasarlanan bu eser, yalnızca bir tarih kitabı değil; bugün kullandığımız kavramların kökenlerini görünür kılan bir düşünce haritasıdır. Danışma odasında karşılaştığımız insan ruhunun derinliklerini, onu ilk kez kelimelere döken düşünürlerin gözünden anlamak isteyenler için, geçmişle bugün arasında sağlam bir köprü kuruyor, sırdaşlık yapıyor. Çünkü insanı anlamak, onu anlamaya çalışanların tarihini bilmekle başlar. Ve artık atıflanmayanları onurlandırma zamanı.