Program Çevikliği Günümüz VUCA Dünyasında Proaktif Bir Strateji

Değişim Dalgasını Anlamak ve Yönetmek
Hızla değişen ve gelişen bir dünyanın ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanabilmesi noktasında yükseköğretim kurumlarının yenilikçi ve hatta dönüştürücü türde program değişiklikleri gerçekleştirebilmeleri büyük bir önem taşımaktadır. Günümüz gerçekliğinin somut bir yansıması olarak; farklılaşan öğrenci ihtiyaçlarının zamanında karşılanabilmesi, ani toplumsal değişikliklerin öngörülebilmesi ve programların son bilimsel gelişmeler doğrultusunda uyarlanabilmesi noktasında program çevikliğinin -sorunlara dönüp bakmak yerine onları bilimsel bir zeminde çözmeyi tercih eden- yükseköğretim kurumlarına gerek eğitsel gerekse de yönetsel açıdan önemli yararlar sağlayabileceği düşünülmektedir. Değişim dalgasının genelde toplum özelde kurum kültürüne bir yansıması olarak; program çevikliği kavramıyla epistemolojik dönüşümün yaşandığı postmodern bir dünyada yükseköğretim kurumlarının yapısını ve işleyişini büyük oranda etkileyen ihtiyaçların “nasıl” karşılanıldığına odaklanılmaktadır. Nitekim program çevikliğiyle amaçlanan yalnızca hızla değişen bir dünyanın ihtiyaçlarının karşılanması değil, aynı zamanda bu ihtiyaçları öngörebilen bir eğitim sisteminin geliştirilmesidir. Esasen -belirli bir planı kör bir noktadan takip etmek yerine değişime uygun yanıt(lar) verebilme anlayışını benimseyenprogram çevikliği; duyarlı bir şekilde organize edilen, gerektiğinde dinamik eğitim içeriğinin oluşturulmasına izin veren ve bu içeriği öğrencilerin farklı özellik ve ihtiyaçları doğrultusunda bireyselleş(tir)me temelinde esnek bir yaklaşımla sunan bir eğitim yapısından oluşmaktadır. Bu bağlamda öğrenme etkinlik ve çıktılarını zamanında değiştirebilme kapasitesine sahip olan çevik programlar, öğrenci özellik ve ihtiyaçlarındaki değişikliklerin yanı sıra sektörel ve toplumsal değişikliklere de duyarlı ve uyarlanabilir olabilmektedir. Dolayısıyla program esnekliğinin ötesine geçilen bu kavramla değişime bütüncül bir bakış açısıyla uyum sağlama durumu söz konusudur.

Sonuç olarak program çevikliğinin -geleceği şimdide yakalama sorumluluğunu üstlenen- günümüz yükseköğretim kurumlarına programlarını yeniden yapılandırmaları, duyarlı yönetim organları oluşturmaları ve yenilikçi öğretim ve değerlendirme yöntemleri tasarlayabilmeleri noktasında önemli fırsatlar sağlayarak bu kurumların marka değerlerinin arttırılmasına yönelik katalizör bir rol üstlendiği gerçeği göz önünde bulundurulduğunda, kalite merkezli büyümeyi amaç edinen -yeni nesil- yükseköğretim kurumlarının bu bağlamda belirlenen her bir değerlendirme ölçütünü (a. yönetişim ve kalite, b. eğitim ve öğretim, c. araştırma ve geliştirme, d. toplumsal katkı) ulaşılması gereken birer maksimum hedef olmaktan ziyade birer
minimum hedef olduğu düşüncesini benimseyerek ve bu durumu içselleştirerek günümüz VUCA dünyasında mevcut ve olası ihtiyaçlara yanıt verebilmelerini kolaylaştıran proaktif bir strateji olarak program çevikliği özelliklerini geliştirmeleri büyük bir önem taşımaktadır. Bu öneme binaen -değişkenlik, belirsizlik, karmaşıklık ve muğlaklık özellikleriyle karakterize edilen günümüz VUCA dünyasında proaktif bir strateji olarak nitelendirilen- program çevikliği kavramının yükseköğretim bağlamında ele alındığı bu kitap kapsamında, yükseköğretim kurumlarının 21. yüzyıl ve sonrasında hızla değişen koşullara nasıl uyum sağlayabilecekleri noktasında kendi programlarının ne kadar çevik olduğu ya da kendi özel bağlamları içerisinde ne kadar çevik olabileceği ve program çevikliklerini geliştirmeye yönelik nasıl bir yol izlemeleri gerektiğine ilişkin yeni içgörüler kazanmaları amaçlanmaktadır.